AGOM ÉLA: YELAM KUMLI
(Language and religion)
Bhaigeswor Pogag
Mo:píso agom kamamílo tani:yé turra du:lamang.Atí agerko gerpé agomko lagiru:dag. Agomki asin mé:namdém lusarsunado. Yelam kumli do:ying do:mo kídardémgom tani:é tani:ké asin ara:do:pé gía:la:pé mé:mílo agom kinpérung lagiye. Mo:píso yelam kumli: pétommang. Éddíko Science & Technology-é aiyabanna gíduji déddí:ngko agom gompiré anu anupé len-yartíla gídung. Anu anu gompiré lentíla Gompir Kumsungété botta bottala gítí dung. Mising agomségom aku akutíla gínamé Gompir Kumsungété botta bottala gídung. Yelam kumli:ém poridologom agomki porido. Émpila yelam kumli: légapété agomém bérokpé kinpé lagidag.
Agomé kama:pé Yelam kumli: do:yingém sé:koté kinnamang. Yelam kumli:ém go:jar mopé agom kinpérung idaye. Émpila ngoluk Bharot mo:rumso Kristan misonari kídaré buluké yelam do:yingém posarnapé Bharot amo:sok lubomsula du:né agom kídardém poyir luyir sudungai. Bulu Kristan kumli: do:yingém Ohom mimo:so posarnam légapé Ohomiya agomsém aiyompé pokai lukai sugela Ohomiya agom ki potiném tupjella la:lenboka. Turné agom ako kinnapé édé agomdok Gomlam potiné ka:supérung idag. Gomlamé kama:mílo agomém sé:koté bérokpé kinnama:mang.
Ohom mi:moso Milun tani: kídardé po:pé sidokké Ohomiya agomém luyirsunam légapé Robinson migombí1839 dítagdo Ohomiya agomki Gomlam aborko la:lenka.Édé gomlamdog aminém “A Grammar of Assamese Language” émtagai.1848 dítagdo Doktor Nathan Braun bí “Grammatical Notices of Assamese language” émnam gomlamko la:leka. Édémí:pé Bengoli agomkokkigom kumli: yelam do:yingém pokai lukaisuka. Odokké kristan do:yingém potin lusar lutadlo posarka.
Tadgénam Pondit Krisno Kanto Hondikoi bí:gom mo:písok tadgénam agomém bojeko kindungai. Bí Jarman, Phorasi, Inglis, Bengoli atí atí bojeko agomém kindagai. Bí édé agom kídardokki potiném porila kin-go kinnamém kindungai. Éddíko agomém kin-yeji déddí:ngko do:yingémsin kinnadag odokké édé agom luné opíndok dírbí dírlab do:yingémté kinnadag. Pondit Hondikoibí bojeko do:yíngé kinjubla kinné tani:kai.
Agomé mo:rum lang mimong odokké mo:písém gompum-sula:dag. Mo:písok mongke: mongke:lo du:né yelam kumli: akkolok tani:yém agomki gompum-sulado. Lukanko-Arob mo:rumlok Musolman odokké Esiya mo:rumsok du:né Musolman kídarém buluké Arobik agomdé asiném akkongkonémpé gompumsula lé:tung. Édémí:pé Buddist kidarém pali agomdé mo:rum takam lok Buddist takamém akkongkopé gompum-sutung. Do:nyi Po:lo yelamété Tani: agomki Abotani:ké ommang takamém akkongkopé gompum-sula lé:tung.
Agomé yelamkokki angu angu opín dogom yelamkokki asiném atérrong kopé mé:pum-sumola:dag. Yelamkokki ayang a:bom orpansuladag. Uttor-pub Bharot amo:so du:né tani: appíngém longékolo Songkor Debbí Borjaboli agomki yelam do:yingém lubola takamém Ohom mimosok opín akkongkopé gompumsula lé:tungai. Kriton–Namgukha odokké angu angu yelamlok aré kané potiném bí brojaboli agomki atka. Yelam kumli: do:yingém brojaboli agomki Ohomsok takamém gompusula unnoti bonam agerém gerka.
Ohomiya agomsé:gom yelam kumli do:yingém lusarsunané agomrungkopé odokké appíngé tatkinnam agompé longékolo ila dungai. Ohomiya agomsém uttor-pu:b Bharotsok lingua franca émnasin lu:lado.Sé agomsokki Hindu, Musolman, Kristan kídaréréngam ara:lo yelam do:yingém kísar-lusar sunala dung.
Édémí:pé Urdu, Arobi agom kokki Islam kídaré buluké yelam do:yingém kísar-lusar sunado. Bharot amo:so urdu agomsi yelam kumlio:mang sokki ainé ainé mé:tom, gomsar, do:ying, do:yar, do:sok abíd abídlo Urodu gomlabém írga:bola dung.
Orunasol–Nagalend mimong kídarlo Orunamis lang Nagamis émnam luség lurégla lunam agomki Kristan kídaré yelam kumli: do:yingém lusar–kísarsunané agompé idung.Bulu ruman abíg kokki yelam gomlabém labbomla dung. Orunasol mimosok Tani: lusuné opín kídarsé ruman abíkki Do:nyi po:lo a:bang do:yingém adbomla dung. Sé abíksokki yelam gomlab lang agom gomlabém labbomna dung.
Kristan misonari kídaré Bharot amo:so buluké kristan yelamém kumliyémorgonam légapé Bharotiyo agom kídarém luyir poyirsuka. Bulu baibel do:yingém édé agom kídardokki atsonsugela posar dungai. Baibelsé mo:písok bojeyapém atson sunam potinpé idung. Sé potinsém mo:píok ame: ame:yauné agomlo:pésin atson sutung. Bharot amo:so Kristan misonari kidaré Hindi agomki baibel do:yingém posar lusarnané légapé Hindi agomsém pokai lukaisuka. Supaggom Hindi agomki baibel do:yingém Kristan kidaré buluké yelam légapé gomlabém lamnala dung. Ohom amo:so:sin Ohomiya agomki yelam kumli do:yingém lusar posarsunané légapé Ohomiya agomki gomlabém labdung. Orunudoi Lutadém Kristan Misonari kidaré yelam kumli: lusar posarnané légapé la:lentungai.
Mising opin ara:so:gom Misonari kidaré yelam kumli: do:yingém orsunané légapé bojeko Mising agomki potiném la:lenka. Bulu yelam do:ying légapé Mising agomki gomlab émgom labropsangka. Bulu ruman abikki yelam kumli do:yingém Milun kídaré Mising agomlo alla potiném la:lenka. Buluké la:lennam potinékké kéigbo atkantung.
1) Miri grammar (1849) W.Robinson
2) Out line grammar of Saiyang Miri language (1885) Sir .Grieson
3) Isorké do:ying (1902) J.H.Lorrai
4) Jisuké do:ying (1902) J.H Lorrain
5) Kéyum kéro kitab (1914) L.W.B Jackman, Sodiya
6) Rom kidingkélang Korintian do:ying (1916) L.W.B Jackman,Sodiya
7) Matiké adnam baibel (1917) L.W.B Jackman, Sodiya
8) Joanké adnam tatponé do:yingé (1932)Baibel sosaiti
9) Markké adnam tatponé do:yingé (1935) Baibel sosaiti
Mising agomsé nappalok lubomsula du:namagomai. Kristan Misonari kidarké kumli yelam légapé gomlab labrobbonamki silo Mising agomsé adnam agompé ikang. Émkunamé agomé yelam kumli:kokkigom go:sa:bolado. Baibel do:yingém Hibru agomki adnamé. Édé Hibru agomdém bojeyang amme kinmang. Dépila baibel do:ying kidardém angu angu agomlo:pé atsonsutung.
Arobi, Urdu agom kokkki islam agom gomlabém aipé jarmola lé:tung.Kuran do:yingém Arobik, Pharsi, Urdu agomlok adnam légangé édé agom kidardé pu:po jarpo bodung.
Édémi:pé Hindu yelamlok arí kané odokké lukéng kidardém songoskrit agomlo dung.Hindu yelamlok néring yelam do:yi:dém kinpé mé:mílo songoskrit sluk kidardém kinpéi lagiye. Émpila songoskrit agom gomlabém labla songoskrit agomsé turyarla du:motung. Sé agomsém yelam kumli légango:pé gomlabém labbomla dung. Sé agomsim dead language émnasin lupé idung.
Mising agomségom yelam kumli agomdokki silo adman agompé ila porinam agompé ikabo.Sé agomsokki Misingé asin mé:ngkampé aíké agom gomlabém labbomna dung.Supaksin Mising Baptis kristan kídaré abíd abíd yelam potin odokk lusar ludadém abor bonyiko la:len tung. Bulu yelam do:yingém Mising agomki atsar lusarbomna dung.
Anupé Krisno guru hewa asrom kídarségom buluké yelam do:yingém Mising agomki lusar posarpé mé:dung. Édém mé:la bulu “Modbhagobhot” yelam potindém gíné 15 Epril’2016 do Jonai bangke Krisno guru hewa asrom ope:yé Mising agomlo:pé atsonsugela tomsarka. Ségom Mising agomlok bottané amankopé idung. Sémpé Songko–Madobdeb buluké aré kané potin kídardém atsonsulasin Mising agom pí:ramém mirém bola:do. Émkunamé agom lang yelam kumli:sé anínmínsudag. Émkunamé yelam kumli kokkigom agomém pu:po jarpo bola:do.
Doksiri দকচিৰি, নৱেম্বৰ, ২০২৪


No comments:
Post a Comment