MISING AGOM DÍRBÍ: ÉLANG MISING KÉBANG
Dr. Abhijit Pa:yeng
“Mising émna kangkinsula du:pémilo Mising agomsém kangkanpé mosí:sula dupa:ye. Méngkinma:la Mising agomsé yogmilo Mising réngamésin aso: aso:pé yogye.” – Tabu Taid
Leke:lo Mising Agomlok ‘Abíg’ kamangai. Mising Agom Kébangé ru:su:na ‘Roman Alpabet’ém ‘Mising Abíg’pé moyinsuna na:dokké ‘Roman Alpabet’ém ‘Mising Abíg’pé podung-addung. Dém aíké ‘Agom’lok abígé émna kangkinsuna mé:ségsudanna poyirsumílo aido. Poma: adma: dokké luma:mílo ‘Agom’ akoné kapésinei turyarra du:ye émna mé:na:ma. Dé do:ying kídarém Ohom Migomlo lupomínsunamki, Ohom Migomké ‘Directorate of Elementary Education’é po:péngarpé íyíng kola aum mo:leklok Mising dungkolo 765 ko pobug pogo iskulém kílenge:na Mising Agomém 1986 dítag dokké:bo klas-III, dokké-IV’lo ‘Mising Subject’ kísapé binamé silo:lo:pé 29 dítagkoyam bojeko ika:bo. Aipei mé:pé:nammé, Séddí dítag ara:so Migomé 230-ongko ‘Mising Agom’ém poraido:pé Mastorém bilentung. Migomé bilennam 230 Mising Mastorlokké:sin ake mastoré ‘General Mastor’ lo:pé a:son sukangku émnamém kinna:dung. Édé aru:péi mé:dirpénamé.
Édémpina-ngéisong ake:-ake:é addung ‘Mising Samaj aru Kiman Pichpori thakib……?’ Édémí:pé ake:-ake:é addung ‘Mising Agomsé kapila siyen…?’. Ngoluk réngam ara:ngí:sok amipé ige:na kapina méngu-méngagné mé:namém mé:pé idu:n ? Dém takaméi mé:na ka:pé idung. Sé lukano:ko, sémpine bojerungko taué réngam ara:lo bí:na dung. Démbulum méngkinna Mising takaméi réngam ainam léga:pé mopénam agerém mopé lagiye émna mé:namko kadung. Kinnampé Mising Agom Kébangé Mising dungkolo 1,221 ko pobug pogo iskulé dung émna kílenge:na, dé iskul kídarro Mising Mastorém bilenpé lagiye émna Migomém lubomtídanna dung. Dokké Kébangé 20, 21 éla: 22 Mars 2015’ké Jonai Mo:leklok, Chimen Chapori:ké Chumkong ba:tég ba:sar kéba:lo ‘Mising Agom’ém ‘Medium’pé modopé Migomém ru:su:nam do:yingém ru:ségto. Démpiné ru:ségém ‘Mising Agom’ké ro:yampok pu:po-jarponam léga:pé ‘Constitution of India’lo ané agom léga:pé du:nampé ru:to. Édé aipé mé:po:nam do:yingé émna luge:na:sin réngam léga:pé mé:mi-sagmi:n takamé mé:dung, Mising Agomém ‘Subject’pé monangéi ngasodé pínma:pidung. ‘Medium’pé momílo kapi:-kapiné ngasodé a:yedasongka ? Dénggom orí:pé mé:mi:na kébangé mé:pé lagiye. Mising agomém ‘Medium of Instruction’pé bipé lagiye émna lubomna du:namki gíné 7th Febuary 2022 do ohom Migomé Mising du:yangko:lo Mising agomém medium of instruction-pé pobug pogo iskullo porimoye émna ‘Kin-go Mirung’ (Education Minister) Dr. Ranoj Pe:gu bí lukanto. Ohom Migomké sé ru:séksém takamé kumríksuna Mising agom, gomlab dokké dírbí turyarbopéné aipé ainé ru:lamko émna:sin mé:jup mé:né kídaré lupo-lujarém ludung.
Té ménggod kídartokké lukéngé kadung. Ake:é sémpésin adnam-lunamém tadpa:-ka:pa:dung- ‘Mising réngamké Agom, Dírbí élang Yelamé kasuge:na:sin, akonnokké Agom, Dírbí élang Yelamém bojeyangko mé:boya:dunémpé andung. Démyang mé:dírpénam do:yingé kapésinéi kama émna luna:do. Lukankísapé, Misingé aipéi ‘Mipag Agom’ lujo:daggom, Mipag kídaré Misingém édílo:sinéi buluképé tosuma:ye. Sé do:nyi:témpé aro:é. Bulu adíko:lo Miri/Mising émna luyerung.’
Démpina amik lulod, gígod, daggodém ka:bo:na aíké aya:sunam Agom, Dírbí élang Yelamém mé:yodnamdé kapésinéi ainé do:yi:mang. Sémpiné do:ying kídarro Mising réngamém pu:po-jarpobonam léga:pé du:né Mising Agom Kébang, Mising Ba:né Kébang, Mising Dírbí Kébang, Takam Mising Porin Kébang, Mising Mimag Kébang dokké réngam léga:pé ager geryartíné ake:-ake: ope:é kanggab-tadgabna gímur-mé:mursuné takamém jubné bédgo-bédangko lukanmílo ayyepé. Dépima:mílo akoné-akoném méngka:mínsun du:do:dom adí:é mékutsuyepé. Ménggappénam do:yingé, Mising réngamém aimonam léga:pé lukannam kébang kídaro:tém togé:lígtom kaboma:ye. Takamé buluk lédulo írroí émna daglenpé lagiye. Kinsumílo aima:né ménggod-gígodé réngamlo kapésinéi a:na:ma:ye.
Teaching Associate (Mising)
Dept. of MIL and LS, Gauhati University
E-mail: apayeng@gmail.com, Luposuko: +91-9678782792


No comments:
Post a Comment