ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত নিযুক্তিৰ সুযোগসমূহ

 

ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত নিযুক্তিৰ সুযোগসমূহ

ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই

কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা মুৰব্বী, যান্ত্রিক অভিযান্ত্রিক বিভাগ, অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়

ফোন: ৯৪৩৫১৮৮৬৩০

ই-মেইল: buljit@gmail.com

www.buljit.com

         

      ক্ৰীড়া আৰু সংস্কৃতি কেৱল মনোৰঞ্জন আৰু পেছা হ’লে নিৰাপদ নহয় বুলি দীৰ্ঘদিন ধৰি ভুল ধাৰণা এটা আছিল। সময়ে এই ধাৰণা সলনি কৰিছে। আজি এই ক্ষেত্ৰসমূহ কেৱল প্ৰতিভাৰ মঞ্চ নহয়, সম্ভাৱ্য, সন্মানীয় আৰু বহুমুখী কেৰিয়াৰৰ ভেটি। এতিয়া সুস্থিৰ জীৱিকা গঢ়াৰ সুযোগ। চৰকাৰী নীতি, ব্যক্তিগত বিনিয়োগ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংযোগ, ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশ আৰু সমাজৰ মানসিকতাৰ পৰিৱৰ্তনে এই খণ্ডসমূহত নতুন নতুন চাকৰিৰ সুযোগ মুকলি কৰি দিছে। তলত ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত উপলব্ধ বিভিন্ন নিযুক্তিৰ সুযোগ উল্লেখ কৰা হৈছে।

ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত নিযুক্তিৰ সম্ভাৱনাঃ

পেছাদাৰী খেলুৱৈঃ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ পৰিচিত কেৰিয়াৰ হ’ল এজন পেছাদাৰী খেলুৱৈ হোৱা। ক্ৰিকেট, ফুটবল, হকী, এথলেটিকছ, বেডমিণ্টন, টেনিছ, বক্সিং, শ্বুটিং আদি বিভিন্ন খেলত প্ৰতিভাশালী যুৱ-যুৱতীয়ে কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰে। আই পি এল, আই এছ এল, প্ৰ কবাড্ডী লীগ আদিৰ দৰে পেছাদাৰী লীগসমূহে খেলুৱৈসকলৰ বাবে আয় আৰু স্বীকৃতি দুয়োটাই নিশ্চিত কৰিছে। কেৱল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খেলুৱৈ হোৱা কেৰিয়াৰৰ একমাত্ৰ লক্ষ্য হ’ব নালাগে। জিলা, ৰাজ্য, ক্লাব, একাডেমী আৰু কৰ্পৰেট দলৰ জৰিয়তেও বহু খেলুৱৈয়ে জীৱিকা উপাৰ্জন কৰি আছে।

      পেছাদাৰী খেলুৱৈ হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো নিৰ্দিষ্ট ন্যূনতম শিক্ষাগত অৰ্হতা বাধ্যতামূলক নহয় যদিও দশম বা দ্বাদশ শ্ৰেণী পৰ্যন্ত বিদ্যালয় শিক্ষা লাভ কৰা অত্যন্ত উপযোগী বুলি বিবেচিত হয়। এই ক্ষেত্ৰত শিক্ষাগত প্ৰমাণপত্ৰতকৈ অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয় নিৰ্দিষ্ট খেলত আগতীয়াকৈ আৰু নিয়মিত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰা, জিলা, ৰাজ্য, ৰাষ্ট্ৰীয় বা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰতিযোগিতাত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰা, স্বীকৃত ক্ৰীড়া একাডেমীত নামভৰ্তি কৰা লগতে সংশ্লিষ্ট ক্ৰীড়া ফেডাৰেশ্যনৰ পঞ্জীয়ন আৰু প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰা। তদুপৰি ক্ৰীড়া বিদ্যালয়, কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, নবোদয় বিদ্যালয় আৰু মুক্ত বিদ্যালয় ব্যৱস্থাই খেলুৱৈসকলক শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োজনীয় নমনীয়তা প্ৰদান কৰি একেলগে খেল আৰু শিক্ষাৰ সমন্বিত বিকাশত সহায় কৰে।

কোচিং আৰু প্ৰশিক্ষণঃ প্ৰতিজন সফল খেলুৱৈৰ পিছফালে এজন বা ততোধিক দক্ষ প্ৰশিক্ষক থাকে। সেয়েহে ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক আজি এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৃত্তিত পৰিণত হৈছে। বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, ব্যক্তিগত একাডেমী, জিলা বা ৰাজ্যিক দলত সদায় প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰয়োজন। ইয়াৰ উপৰিও ফিটনেছ প্ৰশিক্ষক, যোগ প্ৰশিক্ষক, যুদ্ধ কলাৰ প্ৰশিক্ষক, শক্তি আৰু সহনশীলতা প্ৰশিক্ষকৰ চাহিদা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে।

        শাৰীৰিক শিক্ষা শিক্ষকতা আৰু কোচিং ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত এক স্থায়ী, সন্মানজনক আৰু দীৰ্ঘম্যাদী কেৰিয়াৰ বিকল্প হিচাপে পৰিগণিত। বিদ্যালয় পৰ্যায়ত শাৰীৰিক শিক্ষা শিক্ষক বা কোচ হিচাপে নিযুক্তিৰ বাবে শাৰীৰিক শিক্ষা চাৰ্টিফিকেট বা ডিপ্ল’মা (C.P.Ed / D.P.Ed) অথবা Bachelor of Physical Education (B.P.Ed) অতি প্ৰয়োজনীয় অৰ্হতা। আনহাতে, মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়ত শিক্ষকতা বা একাডেমিক কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ Master of Physical Education (M.P.Ed) সম্পূৰ্ণ কৰা উচিত, আৰু গৱেষণা তথা জ্যেষ্ঠ পদসমূহৰ বাবে PhD ডিগ্ৰীৰ লগতে প্ৰবক্তা পদৰ বাবে UGC-NET যোগ্যতা আবশ্যক হয়। ইয়াৰ উপৰিও, পেছাদাৰী কোচ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰিব বিচৰা প্ৰাৰ্থীৰ বাবে নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট অৱ স্প’ৰ্টছ (NIS), স্প’ৰ্টছ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়া (SAI) আৰু বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেশ্যনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত কোচিং পাঠ্যক্ৰম আৰু প্ৰমাণপত্ৰসমূহে বিশেষ গুৰুত্ব বহন কৰে, যিয়ে ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত দক্ষতা, বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু কৰ্মসংস্থানৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰে।

   ক্ৰীড়া বিজ্ঞান আৰু স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় পেছাঃ আধুনিক ক্ৰীড়া এতিয়া বিজ্ঞান-নির্ভৰ। সেইবাবে ক্ৰীড়া বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসাৰ সৈতে জড়িত পেছাসমূহ গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ উঠিছে। ক্ৰীড়া ফিজিঅ’থেৰাপিষ্ট, ক্ৰীড়া মনোবিজ্ঞানী, ক্ৰীড়া পুষ্টিবিদ, ব্যায়াম বিজ্ঞানী আদিয়ে খেলুৱৈসকলৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক সক্ষমতা উন্নত কৰাত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে। এই পেছাসমূহত নিযুক্তি সুযোগ স্প’ৰ্টছ একাডেমী, ৰাষ্ট্ৰীয় দল, চিকিৎসালয় আৰু পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰসমূহত উপলব্ধ।

       আধুনিক ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ক্ৰমে ক্ৰীড়া বিজ্ঞান আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ ওপৰত অধিক নিৰ্ভৰশীল হৈ উঠিছে, যাৰ ফলত এই ক্ষেত্ৰসমূহত বিভিন্ন পেছাদাৰী কেৰিয়াৰৰ সুযোগ সৃষ্টি হৈছে। স্নাতক পৰ্যায়ত ক্ৰীড়া বিজ্ঞান বা ব্যায়াম বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী, ফিজিঅ’থেৰাপী (BPT), পুষ্টি বিজ্ঞান বা ডায়েটেটিক্স আৰু মনোবিজ্ঞান আদি পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰি ক্ৰীড়া বিজ্ঞান আৰু স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় পেছাত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পিছত স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ত M.Sc. in Sports Science, MPT (Sports Physiotherapy), M.Sc. in Sports Psychology আৰু M.Sc. in Sports Nutrition আদি উন্নত পাঠ্যক্ৰমসমূহে বিশেষায়িত জ্ঞান আৰু দক্ষতা প্ৰদান কৰে। এই সকলো ক্ষেত্ৰতে কেৱল একাডেমিক অৰ্হতা যথেষ্ট নহয়; ইন্টাৰ্নশ্বিপ, ব্যৱহাৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু সংশ্লিষ্ট পেছাদাৰী পৰিষদৰ পঞ্জীয়ন অত্যাৱশ্যক, কিয়নো এইসমূহে ব্যৱহাৰিক অভিজ্ঞতা, পেছাদাৰী মানদণ্ড আৰু কৰ্মসংস্থাপনযোগ্যতা উল্লেখযোগ্যভাৱে বৃদ্ধি কৰে।

ক্ৰীড়া ব্যৱস্থাপনা আৰু প্ৰশাসন: ক্ৰীড়া এতিয়া এক বৃহৎ উদ্যোগ। এই উদ্যোগ চলাবলৈ দক্ষ ব্যৱস্থাপক আৰু প্ৰশাসকৰ প্ৰয়োজন। ক্ৰীড়া মেনেজাৰ, দল মেনেজাৰ, অনুষ্ঠান ব্যৱস্থাপক, বিপণন আৰু স্পন্সৰশ্বিপ বিষয়া আদি পেছাসমূহে ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰক সংগঠিত ৰূপ দিয়ে। যিসকল শিক্ষাৰ্থীৰ সংগঠন ক্ষমতা আৰু ব্যৱস্থাপনা দক্ষতা আছে, তেওঁলোকৰ বাবে এই ক্ষেত্ৰটো বিশেষভাৱে উপযোগী।

      ক্ৰীড়া ব্যৱস্থাপনা আৰু প্ৰশাসন আধুনিক সময়ত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে, কিয়নো ক্ৰীড়া এতিয়া কেৱল খেলাৰ ক্ষেত্ৰ নহয়, বৰং এক বৃহৎ উদ্যোগলৈ পৰিণত হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত দক্ষ ব্যৱস্থাপক আৰু প্ৰশাসনিক সক্ষমতাসম্পন্ন লোকৰ চাহিদা ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। স্নাতক পৰ্যায়ত Bachelor in Sports Management অথবা BBA (Sports / Event Management) আদি পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰি ক্ৰীড়া ব্যৱস্থাপনা ক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পিছত স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ত MBA in Sports Management অথবা PG Diploma in Sports/Event Management সম্পূৰ্ণ কৰি অধিক উন্নত আৰু দায়িত্বশীল পদসমূহলৈ আগবাঢ়িব পৰা যায়। এই পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলে ক্ৰীড়া বিপণন, অৰ্থনীতি, স্পন্সৰশ্বিপ ব্যৱস্থাপনা, অনুষ্ঠান পৰিকল্পনা আৰু আয়োজন আদিৰ বিষয়ে ব্যৱহাৰিক জ্ঞান আৰু পেছাদাৰী দক্ষতা লাভ কৰে, যিয়ে ক্ৰীড়া উদ্যোগত সফল কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।

ৰেফাৰী, আম্পায়াৰ আৰু প্ৰযুক্তিঃ কোনো খেল ন্যায়সংগতভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ ৰেফাৰী, আম্পায়াৰ আৰু টেকনিকেল অফিচাৰৰ প্ৰয়োজন। প্ৰশিক্ষণ আৰু অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰলৈ উন্নীত হোৱাৰ সুযোগ আছে।

     ৰেফাৰী, আম্পায়াৰ আৰু প্ৰযুক্তিগত বিষয়াসকল প্ৰায় সকলো ক্ৰীড়াৰ সুষ্ঠু পৰিচালনাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। এই ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে ন্যূনতম শিক্ষাগত অৰ্হতা হিচাপে দশম বা দ্বাদশ শ্ৰেণী উত্তীৰ্ণ হোৱাটো প্ৰয়োজনীয় বুলি ধৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও সংশ্লিষ্ট ক্ৰীড়া ফেডাৰেশ্যনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰমাণপত্ৰ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰা আৰু নিয়মিতভাৱে লাইচেঞ্চ নবীকৰণ কৰা অত্যাৱশ্যক। এই পেছাত ধৈৰ্য, নিৰপেক্ষতা, নিয়ম-কানুনৰ গভীৰ জ্ঞান আৰু ব্যৱহাৰিক অভিজ্ঞতা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। অভিজ্ঞতা বৃদ্ধি, দক্ষতা উন্নয়ন আৰু উচ্চ পৰ্যায়ৰ প্ৰতিযোগিতাত নিয়মিত দায়িত্ব পালন কৰাৰ জৰিয়তে ৰেফাৰী বা আম্পায়াৰসকলে ক্ৰমে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়লৈ উন্নীত হোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰিব পাৰে।

ক্ৰীড়া মাধ্যম আৰু যোগাযোগঃ ক্ৰীড়া সাংবাদিকতা, ভাষ্যদান, ফটোগ্ৰাফী, ভিডিঅ’ নিৰ্মাণ আৰু ডিজিটেল কনটেণ্ট ক্ৰিয়েচন আজি এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰ। ডিজিটেল মাধ্যমৰ যুগত বহু যুৱকে ইউটিউব, পডকাষ্ট আৰু সামাজিক মাধ্যমৰ জৰিয়তে ক্ৰীড়া-ভিত্তিক সফল কেৰিয়াৰ গঢ়িছে।

     ক্ৰীড়া মাধ্যম, সাংবাদিকতা আৰু এনালিটিক্স আধুনিক ক্ৰীড়া উদ্যোগৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু দ্ৰুত বিকাশমান ক্ষেত্ৰ, য’ত তথ্য, বিশ্লেষণ আৰু যোগাযোগ দক্ষতাৰ বিশেষ মূল্য আছে। এই ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ শিক্ষাগতভাৱে সাংবাদিকতা, গণসংযোগ বা মিডিয়া অধ্যয়নত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰা উপযোগী, লগতে ক্ৰীড়া এনালিটিক্সৰ বাবে পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান বা ডাটা ছাইন্সৰ জ্ঞান বিশেষ সহায়ক হয়। স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ত ক্ৰীড়া সাংবাদিকতাত এম.এ. অথবা ক্ৰীড়া মিডিয়া বা এনালিটিক্সত পি.জি. ডিপ্ল’মা সম্পূৰ্ণ কৰি বিশেষায়িত দক্ষতা অৰ্জন কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উপৰিও এই পেছাত সফল হ’বলৈ শক্তিশালী যোগাযোগ দক্ষতা, লেখনশৈলী, বিশ্লেষণ ক্ষমতা আৰু ডিজিটেল মাধ্যম, সামাজিক মাধ্যম আৰু আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ জ্ঞান অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়, কিয়নো এই সকলো উপাদানে ক্ৰীড়া সংবাদ প্ৰসাৰণ, বিশ্লেষণ আৰু জনপ্ৰিয়কৰণত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।

 শিক্ষা আৰু চৰকাৰী নিযুক্তিঃ চৰকাৰী খণ্ডত ক্ৰীড়া শিক্ষক, শাৰীৰিক শিক্ষা অধ্যাপক, ক্ৰীড়া বিষয়া, স্প’ৰ্টছ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়াৰ অধীনস্থ পদসমূহত স্থায়ী নিযুক্তিৰ সুযোগ আছে। সশস্ত্ৰ বাহিনী আৰু আৰক্ষীত ক্ৰীড়া কোটাৰ জৰিয়তেও বহু যুৱে চাকৰি লাভ কৰে।

       শিক্ষা আৰু চৰকাৰী নিযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰী খণ্ডত ক্ৰীড়া শিক্ষক, শাৰীৰিক শিক্ষা অধ্যাপক, ক্ৰীড়া বিষয়া আদি পদত নিযুক্তিৰ বাবে সাধাৰণতে শাৰীৰিক শিক্ষা চাৰ্টিফিকেট বা ডিপ্ল’মা, B.P.Ed, M.P.Ed, লগতে UGC-NET বা PhD আদি উচ্চ শিক্ষাগত অৰ্হতাৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াৰ উপৰিও স্প’ৰ্টছ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়া (SAI)ৰ অধীনস্থ বিভিন্ন প্ৰশাসনিক, প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰযুক্তিগত পদসমূহতো স্থায়ী নিযুক্তিৰ সুযোগ উপলব্ধ। আনহাতে, সশস্ত্ৰ বাহিনী আৰু আৰক্ষী বিভাগত ক্ৰীড়া কোটাৰ জৰিয়তে যোগ্য খেলুৱৈসকলে শিক্ষাগত অৰ্হতাৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৃতিত্বৰ ভিত্তিত চাকৰি লাভ কৰাৰ সুবিধা পায়, যিয়ে ক্ৰীড়াক কেৱল খেলাৰ মাধ্যমেই নহয়, এক সুৰক্ষিত আৰু সন্মানজনক কেৰিয়াৰ পথ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে।

সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত নিযুক্তিৰ সম্ভাৱনাঃ

পৰিৱেশ্য কলাঃ সংগীত, নৃত্য, নাটক আৰু লোকশিল্পৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিভাশালী ব্যক্তিসকলে পেছাদাৰী শিল্পী হিচাপে কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰে। সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, মহোৎসৱ, চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদান কাৰ্যসূচীয়ে এই ক্ষেত্ৰত আয়ৰ পথ মুকলি কৰিছে।

  পৰিৱেশ্য কলা ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰু ব্যৱহাৰিক প্ৰশিক্ষণ দুয়োটাই সমানভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আৰম্ভণি পৰ্যায়ত সংগীত, নৃত্য বা নাটকত চাৰ্টিফিকেট বা ডিপ্ল’মা পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰা অথবা গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰাত নিয়মিত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰাটো অত্যন্ত উপযোগী। ইয়াৰ পিছত Bachelor of Performing Arts (BPA) অথবা BA in Music, Dance বা Drama আদি ডিগ্ৰী পাঠ্যক্ৰমৰ জৰিয়তে একাডেমিক জ্ঞান আৰু কলাত্মক দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। উচ্চ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত Master of Performing Arts (MPA) সম্পূৰ্ণ কৰি বিশেষায়িত জ্ঞান লাভ কৰা যায়, আৰু শিক্ষকতা তথা গৱেষণামূলক কেৰিয়াৰৰ বাবে PhD ডিগ্ৰীৰো গুৰুত্ব আছে। এই ক্ষেত্ৰত কেৱল ডিগ্ৰী বা প্ৰমাণপত্ৰেই নহয়, মঞ্চ অভিজ্ঞতা, নিয়মিত অনুশীলন আৰু প্ৰদৰ্শনমূলক মূল্যায়নে শিল্পীৰ দক্ষতা আৰু পেছাদাৰী স্বীকৃতি নিৰ্ধাৰণত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।

দৃশ্য আৰু সৃষ্টিশীল কলাঃ চিত্ৰকলা, ভাস্কৰ্য, গ্ৰাফিক ডিজাইন, ফেশ্বন আৰু হস্তশিল্প আদি ক্ষেত্ৰত সৃষ্টিশীল ব্যক্তিসকলৰ বাবে বহু সুযোগ আছে। অনলাইন বজাৰ আৰু প্ৰদৰ্শনীসমূহে এই শিল্পসমূহক নতুন পৰিসৰ প্ৰদান কৰিছে।

       দৃশ্য আৰু সৃষ্টিশীল কলা ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ সৃজনশীলতা, প্ৰযুক্তিগত দক্ষতা আৰু আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ সমন্বয় অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। স্নাতক পৰ্যায়ত Bachelor of Fine Arts (BFA) অথবা Bachelor of Design (B.Des) পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়নৰ জৰিয়তে চিত্ৰকলাৰ, ভাস্কৰ্য, গ্ৰাফিক ডিজাইন, ফেশ্বন, প্ৰডাক্ট ডিজাইন আদিৰ মৌলিক আৰু ব্যৱহাৰিক জ্ঞান লাভ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পিছত স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ত Master of Fine Arts (MFA) অথবা Master of Design (M.Des) সম্পূৰ্ণ কৰি অধিক গভীৰ আৰু বিশেষায়িত দক্ষতা বিকাশ কৰা যায়। এই ক্ষেত্ৰত কেৱল ডিগ্ৰী যথেষ্ট নহয়; শক্তিশালী প’ৰ্টফ’লিঅ’, শিল্প প্ৰদৰ্শনীত অংশগ্ৰহণ আৰু নিয়মিত ষ্টুডিঅ’ প্ৰশিক্ষণে শিল্পীৰ সৃজনশীল পৰিচয়, পেছাদাৰী সক্ষমতা আৰু কৰ্মসংস্থাপন সুযোগ বৃদ্ধি কৰাত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।

সাহিত্য, ভাষা আৰু মাধ্যমঃ লেখক, সম্পাদক, অনুবাদক, সাংবাদিক, গীতিকাৰ আৰু চিত্ৰনাট্য লেখকৰ ক্ষেত্ৰত সদায় দক্ষ লোকৰ প্ৰয়োজন থাকে। ভাষাগত দক্ষতা আৰু সমাজবোধ থকা শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে এই ক্ষেত্ৰটো উপযোগী।

    সাহিত্য, ভাষা আৰু মাধ্যম ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ ভাষাগত দক্ষতা, বিশ্লেষণ ক্ষমতা আৰু আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। এই ক্ষেত্ৰত BA বা MA in সাহিত্য, ভাষা অথবা সাংবাদিকতা পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰি লেখন, সম্পাদনা, সমালোচনা আৰু সংবাদ-মাধ্যম সম্পৰ্কীয় মৌলিক জ্ঞান লাভ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ বা সৃষ্টিশীল লেখনত ডিপ্ল’মা পাঠ্যক্ৰমে ব্যৱহাৰিক দক্ষতা বৃদ্ধি কৰে। উচ্চ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত PhD ডিগ্ৰী আৰু UGC-NET যোগ্যতা লাভ কৰিলে মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়ত শিক্ষকতাৰ সুযোগ উপলব্ধ হয়, যাৰ জৰিয়তে সাহিত্য, ভাষা আৰু মাধ্যম ক্ষেত্ৰত এক স্থায়ী আৰু সন্মানজনক একাডেমিক কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলা যায়।

 চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন আৰু ডিজিটেল মাধ্যমঃ অভিনয়ৰ উপৰিও পৰিচালক, চিনেমাট’গ্ৰাফাৰ, শব্দ ডিজাইনাৰ, সম্পাদক, এনিমেটৰ আৰু ভিএফএক্স শিল্পীৰ দৰে বহুতো পেছা আছে। ডিজিটেল প্লেটফৰ্মে নতুন শিল্পীৰ প্ৰৱেশ সহজ কৰি তুলিছে।

     চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন আৰু ডিজিটেল মাধ্যম ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ সৃজনশীলতা, প্ৰযুক্তিগত দক্ষতা আৰু ব্যৱহাৰিক অভিজ্ঞতাৰ সমন্বয় অতি প্ৰয়োজনীয়। এই ক্ষেত্ৰত অভিনয়, পৰিচালনা, চিত্ৰগ্ৰহণ, সম্পাদনা আৰু শব্দ ডিজাইন আদি বিষয়ত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি বা আনুষ্ঠানিক পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰি পেছাদাৰী দক্ষতা বিকাশ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উপৰিও এনিমেশ্যন আৰু ভিএফএক্স ক্ষেত্ৰত ডিপ্ল’মা বা ডিগ্ৰী পাঠ্যক্ৰমে আধুনিক ডিজিটেল প্ৰযুক্তিৰ জ্ঞান আৰু কৰ্মসংস্থানৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰে। এই পেছাত কেৱল শিক্ষাগত অৰ্হতা যথেষ্ট নহয়; বিভিন্ন প্ৰদৰ্শনমূলক প্ৰজেক্টত অংশগ্ৰহণ, নিজৰ কামৰ প্ৰদৰ্শনী প্ৰস্তুত কৰা আৰু ব্যৱহাৰিক অভিজ্ঞতা লাভ কৰাটোৱেই সফলতা লাভৰ মূল চাবিকাঠি বুলি গণ্য কৰা হয়।

শিক্ষা, গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণঃ সংগীত, নৃত্য আৰু চিত্ৰকলাৰ শিক্ষক, গৱেষক, সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ বিশেষজ্ঞ হিচাপেও কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰি। এই পেছাসমূহে সংস্কৃতি সংৰক্ষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

      শিক্ষা, গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ সংশ্লিষ্ট কলা বা বিষয়ত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা অতি প্ৰয়োজনীয়। এই ক্ষেত্ৰসমূহত ঐতিহ্য, সংস্কৃতি, ভাষা, কলা আৰু সমাজৰ গভীৰ অধ্যয়ন, নথিভুক্তিকৰণ আৰু বিশ্লেষণ কৰা হয়। অধিক উচ্চস্তৰৰ গৱেষণা, নীতি নিৰ্ধাৰণ, পাঠ্যক্ৰম উন্নয়ন আৰু একাডেমিক নেতৃত্বৰ বাবে PhD ডিগ্ৰীৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। এই শিক্ষাগত যোগ্যতাসমূহে ব্যক্তি এজনক শিক্ষানুষ্ঠান, গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, জাদুঘৰ, সাংস্কৃতিক সংস্থা আৰু চৰকাৰী বিভাগসমূহত সন্মানজনক আৰু দীৰ্ঘমেয়াদি কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।

সাংস্কৃতিক ব্যৱস্থাপনা আৰু চৰকাৰী নিযুক্তিঃ সংগীত নাটক একাডেমী, ললিত কলা একাডেমী, সাহিত্য একাডেমী, আই চি চি আৰ আৰু ৰাজ্যিক সাংস্কৃতিক বিভাগত প্ৰগ্ৰেম অফিচাৰ, সাংস্কৃতিক বিষয়া আদি হিচাপে নিযুক্তিৰ সুযোগ আছে।

   সাংস্কৃতিক ব্যৱস্থাপনা আৰু প্ৰশাসন ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ শৈল্পিক বোধৰ লগতে ব্যৱস্থাপনা দক্ষতাৰ সংমিশ্ৰণ প্ৰয়োজন হয়। এই ক্ষেত্ৰত যিকোনো বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত Arts Management, Cultural Management অথবা Event Management-ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী বা ডিপ্ল’মা পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰা উপযোগী। এই শিক্ষাগত প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিকল্পনা, প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা, অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাপনা, পৃষ্ঠপোষকতা সংগ্ৰহ আৰু নীতি অনুসৰণ সম্পৰ্কে ব্যৱহাৰিক জ্ঞান লাভ কৰিব পাৰি, যিয়ে সাংস্কৃতিক সংস্থা, উৎসৱ আয়োজন, চৰকাৰী বিভাগ আৰু বেচৰকাৰী সংগঠনসমূহত পেছাদাৰী আৰু সংগঠিত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে। চৰকাৰী আৰু স্বায়ত্ত সংস্থাত নিযুক্তি লাভৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানত যোগ্যতা আৰু অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াত স্প’ৰ্টছ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়া (SAI), সংগীত নাটক একাডেমী, ললিত কলা একাডেমী, সাহিত্য একাডেমী, আই চি চি আৰ আৰু ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক বিভাগ আদি সংস্থাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। এই সংস্থাসমূহত নিযুক্তিৰ বাবে সংশ্লিষ্ট ক্ষেত্ৰত স্বীকৃত ডিগ্ৰী লাভ কৰা, প্ৰয়োজনীয় প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষা উত্তীৰ্ণ কৰা আৰু ব্যৱহাৰিক অভিজ্ঞতা অৰ্জন কৰা অত্যাৱশ্যক। এনে যোগ্যতা আৰু অভিজ্ঞতাৰ সমন্বয়ে ব্যক্তিসকলে স্থায়ী, সন্মানজনক আৰু দীৰ্ঘমেয়াদি চৰকাৰী বা স্বায়ত্ত সংস্থা ভিত্তিক কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিব পাৰে।

    ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰসমূহ এতিয়া কেৱল বিকল্প পথ নহয়; ইয়াৰ প্ৰত্যেকেই সম্ভাৱ্য মূলসুঁতিৰ কেৰিয়াৰ গঠন কৰে। শিশুসকলক তেওঁলোকৰ ৰুচি, প্ৰতিভা আৰু ব্যক্তিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সঠিক দিশত প্ৰশিক্ষণ দিয়া হলে এই ক্ষেত্ৰসমূহত সফলতা অধিক নিশ্চিত হয়। অভিভাৱক আৰু সমাজে এই ক্ষেত্ৰসমূহক যথাযথ মৰ্যাদা দিলে বহু যুৱক-যুৱতীয়ে স্বাৱলম্বী, সৃষ্টিশীল আৰু দায়িত্বশীল জীৱন গঢ়ি তুলিব পাৰে। আজিৰ দিনত ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত স্পষ্ট শিক্ষাগত আৰু পেছাদাৰী পথচিহ্ন উপলব্ধ, যিয়ে কেৱল প্ৰতিভাতেই নহয়, সঠিক শিক্ষা, প্ৰমাণপত্ৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী পৰিকল্পনাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আগবাঢ়িলে সফলতা নিশ্চিত কৰে। শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজৰ ৰুচি, দক্ষতা আৰু আগ্ৰহ অনুসৰি সিদ্ধান্ত লোৱা উচিত, আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে সচেতন দিশ-নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰাটো এই ক্ষেত্ৰত অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰক গুৰুত্ব দিয়া মানে এজন ব্যক্তিৰেই নহয়, সমগ্ৰ সমাজক এক সৃষ্টিশীল, সুস্থ আৰু প্ৰগতিশীল দিশে আগবঢ়োৱা এক দৃঢ় পদক্ষেপ।

বিঃ দ্রঃ কেৰিয়াৰ বিষয়ৰ বিভিন্ন কথা কোনো আগ্ৰহী শিক্ষাৰ্থীয়ে জানিব বিচাৰে, তেন্তে প্ৰত্যেক শনিবাৰে বিয়লি ৬-৯ বজাৰ ভিতৰত ফোন (৯৪৩৫১৮৮৬৩০) ত যোগাযোগ কৰিব পাৰে।

Doksiri দকচিৰি, জানুৱাৰী, ২০২৬