Mising-kídí:lok Ru:tum Gí:dí Sí:pí Ali A:ye Lígang

 

Mising-kídí:lok Ru:tum Gí:dí Sí:pí Ali A:ye Lígang

Pabitra Kr. Panggíng

      Osom mimo:lok boru kídí:lok lédda:rpé du:né mo:pín opín-ope: Mising kídí:lok aríg inamém lutégla ibomsunam ru:tum gí:dí sí:pídé ali a:ye lígangé. Andéngo:pé Lígang émna:sin ludag. Ali a:ye líga:do Mising-kídíngé olu:pé so:nam gumrag so:loddoggéi lula:dag ali a:ye líga:dé Mising-kídí:lok aríg inamém lutégla ibomsunam í:rdíko émna. Kapéné gumrag so:dagdok luppi tublíg tublígdo amli: pidnam dokké:bo lurobla aríg ilod molod moyimangém ka:begdag. Gumrag so:namdo kérlumpé kérla kérla so:nam édé so:loddo bírdug angunam dokké turnam akérrok angunam moyimangém ka:begdag. Ali a:ye lígang í:rdíkokki Mising kídí:lokké anguru:pé kangkinko kasudung. Ali a:ye lígang amindéi buluk asiném anguru:pé urradmodag. Kapé podong bírdug ayiré a:nam anbegyemíloi sankuragla du:né mo:lungé mímbír bírsa:dakkusong édémí:pé ali a:ye lígang a:nam lutadém Mising ara:lo tadbegyemíloi lubisula:ma:nam mé:po si:lungé lunga:dag. Mising kídí:lok ya:me mímbírlokké miné míjí:lo:pé ali a:ye lígang tíngíré mé:pola urradmodag. Ali a:ye lígang agerém annyi aum lo:níd lokké:boi gerrobbomdag. Okumlok yaméng kídí:dé po:ro apong, nogin apong dokké taléng ékkam appí:déméi inín monínsula lé:dag. Líga:do géla:dopé mímbír kídí:dé ka:po kangandopé angu angu yanyanglok appuném keblusula mosang ege, ri:bi gaseng, gero: dokké aíkémpiném tomsagla bipé mibu galug, mibo galug, érkog atí atíém sumdag. Dokké lo:nyi loum po:pé appíngé rélékpé ongo makolo gídag. Lígang a:namém anbegyemíloi buluk ara:lo dunggab daggab sula:ma:pé asin urradla du:té:lo mé:po yi:lubdag.

         Ali a:ye líga:dé Mising tani:-ope:lok ali: bírdug í:rdí ako. Mising kídíngé dítag dítaglok gídmur po:lolok a:ponga:rné lígang longélo édé í:rdídém lígoddag. Idogom po:pé Mising kídíngé gídmur po:lo ara:lo pagla:nammém ansula angu angu longélo ali a:ye lígang í:rdíém íbomna gínamém ka:begdungngai. Émdaggom 1955 dítaglok té:rém po:lolok 30 longkí:lo Gejera do:lu:lo ba:nam ba:né kébanglok ru:seg-kampé 1956 dítaglokké Gínmur po:lodok a:ponga:rné lígang longélokké takam Mising mo:taglo lérékpé ali a:ye lígang í:rdíém í:r pongkírpé ibomla gídung. Ali a:ye líga:lok lujar luké:dé sémpé- Ali:dé among rumkí:lo aíné manggom amli:, ‘A:ye’dé amíng aglé:lok lenné a:ye, dokké Lígang’dé amli: pillíg-lélígnam irobé. Lujubla luyém aríglok ali-a:yé, amli-péli líggodnam gí:dí sí:píé. Pillíg-lelígnam a:m-amro, pétu-ma:ng (pe:red), amli-ngeli édé amni:kídí:dé néi-néngan ngansa:la aiyo:pé aíla appí:dopé ménggé-mé:tomla “Se:di-mé:lo,Do:nyi-po:lo, Karsing-kartang, Ki:né-na:né, Ko:jé-yanggo, rugji-me:rang, Pétta-pédying, Gu:mín-so:yín" édé ru:len-pílenné takamdok aminno ui tosagla kumtaddo.

       Lígangém Mising kídíngé long-ngokopé idag. Igod longédo ili: ikampé amli: pidgod, líggod manggom lígang agerém aipé gerrobdag. Amli: pitpéko aríglo sanggo rékamlok sungken akolo 2, 3 pu:d pontapé dokké 3, 4 pu:d araipé alapko naréngo:pé mopu:dag. Édé naré:pé mopu:nam alabdo atnédém du:té:dopé appi:ko pi:rom sungken sungkenlo íglígdag. Édé íglígnam pi:ro appi: pongkeb pongkeblo si:pagém keblígdag. Édé gernam agerdém podum dumgod émna:sin ludag. Pi:ro dokké si:pagém ilígnamdokké:sin lukéngé kadung. Pi:rodé yari muglíng, karsing kartang, dokké si:pagdé naréng, aro dokké yasi:né mukka:lok kanggang-agodé. Líggod agerém manggom ami: pidgod agerém íra:dok ru:tumdé gergoddag. Édé agerdém gerkapé gídagdo írang ru:tumdé do:nyi-po:lo, kine-na:né, karsing-kartang, ato, gu:mín-so:yín, toku-buku, ru:len-pílenné takamdok uí aminno tosagge:la aríg-ísíng, pétu-ma:ng, amli ngeli, appíngém aipé aimolangka émna mé:lígge:la amli:ém pidgoddag. Aima:né uiyé manggom péyyi péttangé aiman amikki ka:la aríg ísíngém moyud la:ma:dopé odok légangé mé:tinsuge:la sé ilod-molod kídí:sém gerdag. Aríglo okum ru:tumdé líggod agerém kangkanpé gersum lédupé okumpé gíge:kula kadlad ma:nam po:ro apongkokki toku-buku kídíngém mika:ge:la ímí parkodo lí:sig pídé:dag. Mising kídíngé mí:tinsudag toku-bukukídí:lok yallo méramlok lí:siglo du:dag émna dokké appíng aima:né gu:si gu:nyinglokké okum írangém ka:si-mosi:la du:dag. Édémí:pila Mising kídíngé po:pélokké:boi ibomla gítung mo:tépé len-yemílo manggom mo:téng ager gerkol gílen-yemílo aipé gímolangka émna lí:siglok pu:tko tuptado tidlíksupénamdém pitpansumang. Mising ara:lo édébulu mí:tiné po:pékéboi ili:-ilampé ibomla gídung.

       Émdagéigom ayir si:lu:l lu:mínéidaggom, adí lékorro kormína gínam légangéidaggom manggom sanggalok dírbí dírlabém kayingéi sudaggom po:pék a:né rékamké du:né Misingkídí:lok ali a:ye lígang dokké agin adísok Mising kídí:lok ali a:ye lígang ajjo: kodaggom angunamém ka:begdung. Po:péké íra:lok lotta lottalo manggom murong okum lottalo urradla appíng si:rumlok tani: asinno mé:po kagla ibomnam ali a:ye lígangé silo kébang gergurki mo:lég mo:léglok karélo dunga:nammém ka:begdung. Sém angu angu mo:léglo mokí moyakpésin monamém ka:begdung. Kébang ruség -kampé lutomnam longédokké:sin néryod nérmadla inamémsin ka:begdag dokké okolai okolai lígangém lugé:la lamté pédulok dukpadné ga:ri motorém totum totumge:la murkongém tokumsunamémsin ka:begdag. Édémpé inamdé éddíko jubdagji éddíko jubman:ji émdém pin-yo burné, kinné-pané dokké opín kébang kídíngé mé:ngkal ka:pénammé émna ngok asiné ludag.

           Kapéi idaggom líggod manggom lígang agerém gerrobdag yumédokkéi do:lu:dok appíng ya:me mímbíré rélékpé gumrag so:maném songkolo gílendag. Lígangdok ang-ngo longékopé yoddag arangí:do do:lungém í:r pongkírpé gumrag so:maném mongappa:ye émna dagrobdag. Édé yoddag ara:do among tagnam, apí, adíném ba:la donam agerém germang. Kapila:né émyemílo édémbulum germílo pillígnam amli:kídí:dé sa:lenma, ki:né na:nabí mé:tinsuma émna mé:tinnamko kadung. Odokké mé:tinsukampé gumrag so:man so:ma:mílo pillígnam amli:é kangkanpé ngarlenma, a:m ambéngé araima manggom tapum tariyé dopagdag. Írangé minomém dokké do:lung réngamém mibo bola:dopé po:ro apong, nogin apong, purang apindo namsing, ongo oying, take: kígdub, e:k adin oying, nginti, íngín édémbulum oyingki ngamdopé bidag. 

          Ali a:ye lígang motér long-ngí:dém li:len long-ngé émdag. Édé li:len manggom sagleném agerém odo long-ngí:do gerdag. Kapéné li:len long-ngí:dokké agin gerkampé agerém gerrobbomdakku.

Doksiri দকচিৰি, ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২৬